AI Act transparantieplicht per 2 augustus: dit betekent het voor chatbots in webwinkels
Vanaf morgen, 2 augustus 2026, moet elke webwinkel met een chatbot daar open kaart over geven. De Europese AI-verordening schrijft vanaf die datum voor dat bezoekers meteen te horen krijgen dat ze met een geautomatiseerd systeem praten en niet met een medewerker van vlees en bloed. Voor veel Nederlandse webwinkeliers klinkt dat als een kleine aanpassing, maar wie er niet op tijd bij is, loopt straks tegen een overtreding aan die niet zomaar te herstellen is met een snel excuusmailtje.
Wat er precies verandert
Artikel 50 van de AI-verordening, beter bekend als de AI Act, regelt transparantie rond kunstmatige intelligentie. Juridische en marketingvakbladen als Maatwerk Online en actcheck.nl schreven deze zomer al uitgebreid over de gevolgen ervan. De kern: gebruikers moeten weten wanneer ze met een chatbot chatten, wanneer content door AI is gegenereerd of bewerkt, en wanneer beeld of video synthetisch is. Voor webwinkels is vooral de chatbotmelding relevant. Een zin als “Hallo, ik ben een AI-assistent” in het openingsbericht van de chat volstaat al, een aparte pop-up is niet verplicht, zolang de melding maar direct zichtbaar is bij het eerste contact.
Productteksten blijven buiten schot
Wie nu denkt dat straks elke door AI geschreven productbeschrijving een label nodig heeft, kan opgelucht ademhalen. Volgens de toelichting die verschillende vakmedia publiceerden, geldt de tekstuele transparantieplicht vooral voor content over onderwerpen van algemeen belang, denk aan nieuws, gezondheid of veiligheid. Gewone commerciële teksten zoals productomschrijvingen, advertentiecopy en standaard SEO-teksten vallen daarbuiten. Anders ligt het bij beeldmateriaal: synthetische foto’s of video’s die echte personen of situaties lijken te tonen, moeten wel herkenbaar als kunstmatig worden gemaakt, bijvoorbeeld met een zichtbare vermelding.
Wat webwinkeliers deze week nog kunnen doen
Een webwinkelier met een chatplugin op de site doet er goed aan om vandaag nog even in te loggen op het chatbotdashboard en te checken of de openingsboodschap de AI-status vermeldt. Bij veel populaire chattools is dat een kwestie van een paar regels tekst aanpassen. Ook wie via social media of e-mailmarketing AI-gegenereerde beelden van mensen of situaties gebruikt die niet echt bestaan, doet er verstandig aan om daar een duidelijke vermelding bij te zetten. Het is geen kwestie van bureaucratie om de bureaucratie: toezichthouders in heel Europa gaan hier de komende maanden op letten, en de verplichting geldt voor elk bedrijf dat AI inzet, ongeacht de grootte.
Handhaving volgt later, voorbereiding niet
De zwaarste sancties binnen de AI-verordening zijn gekoppeld aan de risicovollere toepassingen van AI. De transparantieverplichting uit artikel 50 is van een andere orde, maar dat betekent niet dat toezichthouders er de komende tijd niets mee doen. In de praktijk begint handhaving vaak met een waarschuwing na een klacht van een consument, bijvoorbeeld wanneer iemand erachter komt dat de vriendelijke chatmedewerker toch een script bleek te zijn. Zo’n moment is voor een webwinkel vervelender dan een boete op zich, want het vertrouwen van die klant ben je dan al kwijt.
Voor de meeste webwinkels is dit dus geen reden tot paniek, wel een goed moment om even kritisch naar de eigen chatfunctie en contentproductie te kijken. Een half uurtje controleren scheelt op termijn een hoop gedoe.