AP: webwinkel mag klant niet zomaar verplichten tot een account

Een webshop bezoeken zonder meteen een account te hoeven aanmaken: voor veel klanten voelt dat als vanzelfsprekend. Toch dwingen nog altijd webwinkels bezoekers tot een inlog voordat er iets in het winkelmandje mag. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens kan dat in de meeste gevallen niet meer zomaar, en de gevolgen reiken verder dan een irritante extra stap in de checkout.

Gastoptie als nieuwe standaard

De AP publiceerde op haar website een toelichting op aanbevelingen van de European Data Protection Board, het samenwerkingsverband van Europese privacytoezichthouders. Kern van het verhaal: bestellen als gast moet voor de meeste webshops de standaardoptie zijn, niet het aanmaken van een account. Wie eenmalig iets koopt, een pakket wil volgen of iets wil terugsturen, heeft volgens de toezichthouders daar simpelweg geen account voor nodig. Bij het afrekenen als gast worden alleen de gegevens gebruikt die nodig zijn om de bestelling uit te voeren en te bezorgen, precies wat het privacybeginsel van dataminimalisatie voorschrijft.

Wanneer een account wel mag

Helemaal in de ban gaat de accountverplichting niet. De toezichthouders erkennen dat er situaties zijn waarin een account gerechtvaardigd is, bijvoorbeeld bij een abonnementsdienst waarbij een klant terugkerend bestelt, of bij een besloten omgeving met duidelijke toelatingscriteria. Voor de gemiddelde webwinkel die eenmalige aankopen verkoopt, gaat die uitzondering echter niet op. Daar moet de klant kunnen kiezen: gewoon afrekenen als gast, of vrijwillig een account aanmaken voor het gemak bij een volgende bestelling.

Nog geen definitieve tekst, al wel richtinggevend

Belangrijk om te weten: de aanbevelingen lagen tot 12 februari in consultatie, en een definitieve versie moet nog volgen. Dat betekent niet dat webwinkels rustig kunnen afwachten. Toezichthouders als de AP gebruiken dit soort richtsnoeren nu al als leidraad bij vragen en klachten, en de lijn die eruit spreekt is duidelijk: verplichte accounts zijn eerder uitzondering dan regel. Wie de checkout van zijn webshop nog moet aanpassen, doet er verstandig aan daar niet mee te wachten tot de tekst officieel is vastgesteld.

Wat dit betekent voor jouw webshop

Voor de praktijk is de vertaalslag overzichtelijk. Controleer of je checkout een gastoptie aanbiedt die minstens zo makkelijk te vinden is als de knop om een account aan te maken. Vraag niet meer gegevens dan nodig voor levering en, waar van toepassing, de garantie. En als een account toch verplicht is, bijvoorbeeld bij een abonnementswinkel, zorg dan dat dat aantoonbaar samenhangt met de aard van de dienst. Klein voordeel op de koop toe: een soepele gastcheckout scheelt ook afhakers in de laatste stap van de bestelling, iets waar iedere webwinkelier belang bij heeft. Wie het proces nu al eens doorloopt als kritische bezoeker, ziet vaak binnen een paar klikken waar de accountverplichting nog verstopt zit, in een verplicht veld, een verborgen keuzeknop of gewoon het ontbreken van een gastoptie op de eerste pagina van de checkout.