Digital Fairness Act moet dark patterns in webshops aanpakken

Een wet tegen misleidende trucjes online

De Europese Commissie werkt aan nieuwe regels die het internet eerlijker moeten maken voor consumenten. In het werkprogramma voor 2026 staat de Digital Fairness Act aangekondigd als wetgevend initiatief voor het vierde kwartaal van dit jaar. Daarmee komt er, na de Digital Services Act en de Digital Markets Act, een derde grote Brusselse wet die bepaalt hoe bedrijven zich online mogen gedragen tegenover hun klanten.

Voor Nederlandse webwinkeliers is dat geen ver van mijn bed show. De wet moet namelijk niet alleen gelden voor techreuzen zoals grote platformen, maar voor vrijwel de hele online verkoopsector: van kleine webshops tot reisaanbieders en telecombedrijven. Precies de groep die nu nog buiten het bereik van de Digital Services Act valt.

Wat dark patterns precies zijn

Het kernbegrip in het voorstel is dark patterns: ontwerpkeuzes die bezoekers sturen naar een beslissing die vooral de verkoper goed uitkomt. Denk aan een afteldende klok die suggereert dat een aanbieding bijna verloopt, een vooraf aangevinkt vakje voor een duurder abonnement, of een opzegknop die wel vijf stappen verder weggestopt zit dan de knop om te bestellen. Een onderzoek van de Europese Commissie uit 2022 liet al zien dat zevenennegentig procent van de populairste websites en apps minstens een van zulke technieken gebruikte. De Digital Fairness Act moet daar grenzen aan stellen, net als aan opdringerige personalisatie en reclame door influencers die niet duidelijk als advertentie herkenbaar is.

Spanning tussen toezichthouders en techbedrijven

Niet iedereen staat te juichen. De Commissie hield tot 24 oktober 2025 een openbare consultatie, en de reacties liepen flink uiteen. Consumentenorganisaties willen juist strengere regels, terwijl platformen als TikTok betogen dat er maar beperkte behoefte is aan nog meer regelgeving. Die discussie zal de komende maanden waarschijnlijk voortduren, want de Commissie moet de binnengekomen standpunten nog verwerken voordat er een definitief voorstel ligt.

Opvallend is dat de wet niet alleen verplichtingen toevoegt. Brussel wil ook een deel van de bestaande informatieverplichtingen voor bedrijven vereenvoudigen, zodat ondernemers niet door een woud van losse regels hoeven te ploegen. Hoe die vereenvoudiging er precies uitziet, is nog niet bekend.

Wat webwinkeliers nu al kunnen doen

Een definitief wetsvoorstel laat nog op zich wachten, maar wie nu alvast kritisch naar het eigen bestelproces kijkt, loopt niet voor niets vooruit. Een eerlijke afmeldknop, een opzegprocedure die net zo simpel is als het afsluiten van een abonnement, en duidelijke, niet misleidende kortingen zijn geen overbodige luxe meer. Het is bovendien precies het soort praktijk waar de Autoriteit Consument en Markt nu al op handhaaft, dus wie dit op orde brengt, is ook voorbereid op strengere Europese regels die eraan zitten te komen.

Hoeveel tijd webwinkeliers krijgen om zich aan te passen, is nog niet te zeggen. Een Europese richtlijn moet eerst door het Europees Parlement en de lidstaten worden vastgesteld, en pas daarna volgt meestal een implementatietermijn van een jaar of langer voordat de regels ook in Nederland gelden. Toch is de richting wel duidelijk: ontwerpkeuzes die klanten onder lichte druk zetten, komen steeds vaker onder een vergrootglas te liggen. Voor wie nu al eerlijk en transparant verkoopt, verandert er in de praktijk weinig. Voor wie leunt op trucjes om de verkoop een duwtje te geven, is dit het moment om daar vast afscheid van te nemen.